نوشته‌ها

حسابداری خسارات ناشی از بلایای طبیعی

 🌐 نحوه برخورد حسابداری با خسارات ناشی از زلزله و سایر سوانح طبیعی و مخارج بازسازی آن 

 ۱⃣ چنانچه میزان خسارت وارده با اهمیت باشد ، بهای تمام شده و استهلاک انباشته دارایی های خسارت دیده ، متناسب با درصد خسارات وارده که توسط کارشناسان ذیصلاح تعیین می گردد ، کاهش داده می شود . 

۲⃣ مبلغ خالص کاهش فوق در صورت با اهمیت بودن به عنوان زیان غیر مترقبه در صورت سود و زیان گزارش می شود. 

۳⃣ مخارج عمده بازسازی به بهای تمام شده تعدیل شده دارایی اضافه می شود .

 4⃣ کمک های دریافتی و کمک هایی که قابلیت دریافت آن محرز شده است ، در صورت اهمیت بعنوان درآمد غیر مترقبه در صورت سود و زیان منعکس می شود . 

۵⃣ چنانچه مبالغی از بیمه بابت جبران خسارات وارده در سال وقوع خسارت دریافت یا قابلیت دریافت آن محرز شود ، مبالغ مزبور با خسارات موضوع بند ۲ فوق تهاتر شده و خالص این مبالغ در صورت اهمیت بعنوان یک قلم غیرمترقبه در صورت سود و زیان منعکس می شود (چنانچه مبالغی بابت جبران خسارت در سالهای بعد از وقوع خسارت از بیمه دریافت یا قابلیت دریافت آن محرز شود مبلغ مزبور در صورت اهمیت بعنوان درآمد غیر مترقبه در صورت سود و زیان منعکس می پشود ) . 

۶⃣ در صورت خسارات وارده جزیی ، صرفاً هزینه تعمیرات انجام شده در صورت سود و زیان سال منظور میشود . 

۷⃣ خسارات وارده به دارایی های جاری ناشی از وقوع زلزله و سایر سوانح طبیعی نیز جزء اقلام غیر مترقبه (با توجه به بند ۵ فوق ) گزارش می شود .

دارایی های ثابت نامشهود

🌐 چند نکته در مورد دارایی های ثابت نامشهود

🔹درمورد داراییهای نامشهود باید گفت که در زمان ثبت انقضاء (استهلاک) آن، به جای استهلاک انباشته، خود حساب دارایی بستانکار می شود و دیگر اینکه ارزش اسقاط داراییهای نامشهود در اغلب موارد صفر می باشد.

🔹حق امتیاز حقوقی است که به دارنده اجازه تولید و فروش محصول خاصی را می دهد. حداکثر عمر حق امتیاز ۱۷ سال می باشد.

🔹حق نشر (حق چاپ یا حق تالیف) عبارت است از حق انحصار نشر و فروش کتاب، تصنیف موسیقی، فیلم و سایر محصولات هنری، حق نشر، نرم افزارهای کامپیوتری را نیز در بر می گیرد. حداکثر عمر حق نشر ۵۰ سال می باشد.

🔹بهای تمام شده تحصیل حق تالیف از دولت معمولآ پایین و ارزان است اما اگر از مالک آن خریداری شود، معمولآ گران قیمت می باشد. از آنجا که عمر مفید حق نشر معمولآ از دو یا سه سال تجاوز نمی کند، مبلغ انقضاء (استهلاک) این دارایی نامشهود هر دوره بخش زیادی از بهای تمام شده آن را در بر می گیرد.

👈 نکته : قانون حمایت مولفان و مصنفان و هنرمندان حق تالیف را اینگونه تالیف کرده است : حق تالیف عبارت است از حق انحصاری نشر، پخش، عرضه و اجرای اثر هنری یا نوشته ای که به مدت عمر پدید آورنده و سی سال بعد از فوت شخص پدیدآوردنده به وارث او اعطا می شود.

🔹علائم تجاری و نامهای تجاری مشخصه های ممتاز محصولات و خدمات می باشند. ماده ۱ قانون ثبت علایم و اختراعات، علامت تجاری را اینگونه تعریف کرده است : هر قسم علامتی اعم از نقش، تصویر، رقم، حرف، عبارت، مهر، لفاف و غیر آن که برای امتیاز و تشخیص محصول صنعتی یا تجاری یا فلاحتی اختیار شود.

🔹بهای تمام شده علائم تجاری و نامهای تجاری باید در طول عمر مفید خود که حداکثر ۴۰ سال می باشد، مستهلک شود. مخارجی که صرف تبلیغ و ترویج علائم تجاری می شود، نباید به عنوان بخشی از بهای تمام شده دارایی مطرح شود بلکه باید تحت هزینه تبلیغات به عنوان هزینه جاری ثبت شود.

🔹در انحصار فروش (فرانشیز) فروشنده حق امتیاز، علائم تجاری و … طی قراردادی خدمات، دستورالعمل و کمک های فنی را در یک دوره معین در اختیار خریداران می گذارد. بهای تمام شده انحصار فروش باید در دوره ای که حداکثر ۴۰ سال به طول می انجامد، منقضی شود.

🔹اجاره های بلند مدت عبارت است از موافقتنامه ای که بر اساس آن اجاره دهنده حق استفاده از یک دارایی را در برابر اجاره و برای مدت مورد توافق به اجاره کننده واگذار می کند. این نوع قراردادهای اجاره بر دو نوعند : اجاره عملیاتی و اجاره سرمایه ای. در قراردادهای اجاره عملیاتی، منافع و مخاطرات ناشی از مالکیت اموال به مستاجر انتقال می یابد و او متعهد است که مورد اجاره را در انقضای مدت اجاره به مالک مسترد کند.

در قراردادهای اجاره ی سرمایه ای، چنانچه مستاجر طی مدت اجاره، مخارجی برای ایجاد تعمیرات و بهسازی مورد اجاره به قصد انتفاع بیشتر به عمل آورد، این مخارج، با توجه به اینکه مورد اجاره سرانجام به مالک مسترد خواهد شد، نوعی دارایی نامشهود برای مستاجر ایجاد می کند که باید با عنوان مناسبی نظیر مخارج بهسازی اموال استیجاری به صورت دارایی ثبت و طی مدت اجاره یا عمر مفید بهسازی انجام شده، هر کدام که کوتاهتر است، مستهلک شود.

🔹سرقفلی در حسابداری به مازاد بهای تمام شده خرید یک واحد تجاری بر مجموع ارزش بازار خالص دارایی های آن (دارایی ها منهای بدهی ها) تعریف شده است. 

در مورد سرقفلی باید به دو نکته مهم توجه داشت : 

۱⃣ سرقفلی فقط در زمان خرید یک واحد تجاری دیگر ثبت می شود. حتی اگر واحد تجاری از نظر جغرافیایی در منطقه ممتاز قرار داشته باشد، یک محصول بی نظیر تولید نماید، و یا واحد تجاری از شهرت و اعتبار برخوردار شود، سرقفلی نباید شناسایی و ثبت گردد.

۲⃣ مطابق اصول پذیرفته شده حسابداری، سرقفلی در دوره ای که نباید از ۴۰ سال تجاور کند، مستهلک شود. هر چند که در دنیای واقعی، ارزش سرقفلی لحظه به لحظه در حال افزایش است اما هیات استانداردهای حسابداری واحدهای تجاری را ملزم ساخته است که بهای تمام شده کلیه داراییهای نامشهود را مستهلک نمایند.

نسبت کارایی

🌐 نسبت کارایی چیست؟

🔹نسبتهای کارایی به مبلغ فروشهای مرتبط با منابع مالی سرمایه گذاری شده در واحدهای تجاری مربوط میشود. هر چه سرمایه مورد استفاده در یک واحد تجاری بیشتر باشد، میزان فروش مورد نیاز برای کارایی بیشتر میشود. 

👈 نسبت کارایی = حجم یا ارزش معاملات تقسیم بر ارزش داراییها

🔹همانند سایر نسبتها ، نسبت کارایی را می توان با عملکرد گذشـته شرکت یا سایر واحدهای تجاری در یک صنعت مشابه مقایسه نمود. اگر کارایی یکنواخت و ثابت باقی بماند، بدین ترتیب هرگونه افزایش سرمایه گذاری باید منجر به افزایش نسبی بازده شود. 

🔹از لحاظ تئوری، نسبتهای کارایی باید تا حد ممکن بـالا باشد، اگرچه در بسیاری از موارد یک تعادل بین حجم و قیمت وجود دارد که ممکن است بر سودآوری اثر بگذارد. 

فرمولهای نسبت کارایی که در زیر ارائه شده را یاد بگیرید: 

۱⃣ گردش سرمایه به کار گرفته شده = فروش تقسیم بر سرمایه به کار گرفته شده

۲⃣ گردش داراییهای ثابت= فروش تقسیم بر داراییهای ثابت

۳⃣ گردش داراییهای جاری =فروش تقسیم بر داراییهای جاری

🔹نسبت کارایی یعنی برآورد اینکه یک واحد تجاری ازدارایی هایش چقدر درست استفاده میکند. داراییهای مورد استفاده توسط یک واحد تجاری فروشهایی را ایجاد میکنند ـ هرچه این داراییها فروشهای بیشتری ایجاد کنند ، داراییهای کاراتری هستند. 

به عنوان مثال، یک بازیکن فوتبال مثل دیوید بکهام قادر است که با امکان دادن به منچستر یونایتد برای فروش پیراهن بیشتر، فروشهای فراوانی ایجاد کند. 

🔹نسبت کارایی، حجم فعالیت تجاری مرتبط با مبلغ سرمایه گذاری شده در داراییهای واحد تجاری را اندازه گیری میکند.

کنترل های حسابرسی دارایی های ثابت

🌐 کنترل های حسابرسی در رابطه با دارایی های ثابت:

۱- کنترل امضا های مجاز سند حسابداری

۲- کنترل صحت محاسبات

۳- کنترل با ایین نامه تفکیک هزینه های جاری از سرمایه ای

۴- کنترل با برگ در خواست خرید کالا/خدمات

۵- کنترل با صورتحساب فروشنده

۶- کنترل ممهور شدن مدارک به مهر <باطل شد>

۷- کنترل با برگ حواله انبار ، رسید و حواله مستقیم

۸- کنترل با ایین نامه معاملات شرکت

۹- کنترل کسورات قانونی(بیمه و مالیات)از کارهای حق الزحمه

۱۰- کنترل ارتباط هزینه های سرمایه ای با فعالیت شرکت

۱۱- کنترل کفایت اسناد و مدارک مثبته

۱۲- کنترل ارتباط هزینه با دوره مالی

۱۳- کنترل اعتبار مدارک مثبته

۱۴- کنترل ثبت صحیح حساب و طرف حساب سند حسابداری

۱۵- کنترل هزینه های سرمایه ای دارای قرارداد با مفاد قرارداد و استخراج خلاصه قرارداد

۱۶- کنترل دارایی های در جریان تکمیل طبق پیش بینی و کار انجام شده از نظر ریالی و فیزیکی

۱۷- کنترل درصد پیشرفت فیزیکی دارایی های در جریان تکمیل با گزارشات دریافتی که به تایید قسمت فنی و مقامات مجاز رسیده باشد

۱۸- کنترل تعیین بدهی های احتمالی از محل ایجاد دارایی ها(بیمه، مالیات، …..)

۱۹- کنترل احتساب هزینه های دستمزد ، سربار و مواد مصرفی قیمت تمام شده دارایی های ساخته شده در شرکت

۲۰- کنترل داشتن دستورالعمل انتقال دارایی های در جریان تکمیل به دارایی های ثابت و تهیه صورت جلسه تکمیل و تحویل و تحول دارایی های در جریان تکمیل (با امضاء مسئولین فنی شرکت و تکمیل کننده(سازنده) که ساخت انها به اتمام رسیده و صدور سند حسابداری جهت انتقال به دارایی های ثابت

۲۱- کنترل مشخص نمودن تاریخ بهره برداری از دارایی های در جریان ساخت تکمیل شده جهت احتساب هزینه استهلاک

۲۲- کنترل تفکیک قیمت عرصه (زمین) و اعیان (ساختمان) از یکدیگر و ارایه ان در جدول یادداشت دارایی های ثابت طبق صورتهای مالی بصورت جداگانه

۲۳- کنترل داشتن لیست (دفتر) اموال

۲۴- کنترل داشتن کارت تعمیر دارایی ها(ماشین الات، ساختمان، وسایط نقلیه و ……….)

۲۵- کنترل احتساب ذخیره برای دارایی های مسروقه و مفقوده

۲۶- کنترل مشخص نمودن دارایی های بلا استفاده و احتساب هزینه استهلاک معادل ۳۰درصد نرخ استهلاک مقرر در ماده ۱۵۱ ق.م.م و پرس جو از مسئولین مبنی بر علت عدم استفاده از دارایی های راکد و تصمیم گیری در ارتباط با موضوع مربوطه

۲۷- کنترل پوشش بیمه ای داراییها:

قیمت تمام شده –ارزش دفتری –ارزش بیمه شده طبق بیمه نامه = اضافه(کسر)پوشش بیمه ای

۲۸- کنترل نرخ استهلاک مندرج در صورت های مالی با نرخ های مورد استفاده در شرکت (کنترل بصورت نمونه ای)و مفاد ماده ۱۵۱ ق . م. م

۲۹- انجام کنترل اقلام نمونه انتخابی طبق چک لیست مربوطه

۳۰- مشاهده عینی اسناد مالکیت زمین ، ساختمان و وسایط نقلیه و قرار دادن رونوشت انها در پرونده دائم و به روز آوری انها در هر دوره رسیدگی

۳۱- کنترل استخراج اقلام فروخته شده و بررسی صحت محاسبات صورت گرفته در ارتباط با انها:

قیمت تمام شده – ذخیره استهلاک – ارزش دفتری – قیمت فروش = سود (زیان)

۳۲- کنترل اضافات ذخیره استهلاک با هزینه استهلاک

۳۳- تهیه صورت خلاصه اضافات دارایی های ثابت و دارایی های در جریان تکمیل

۳۴- کنترل مشاهده عینی وسایل نقلیه و انجام کنترل های لازم طبق چک لیست مربوطه

۳۵- کنترل قیمت تمام شده و ذخیره استهلاک طبق دفاتر با قیمت تمام شده و ذخیره استهلاک طبق صورت ریز اموال(دفتر اموال) در پایان دوره

۳۶- دریافت و کنترل لیست دارایی های اسقاط شده طبق دفتر اموال و خارج نمودن قیمت تمام شده انها از دفاتر

۳۷- کنترل رعایت ایین نامه اجرایی ماده ۱۳۸ ق . م . م. در ارتباط با پروژه های طرح توسعه و افزایش ظرفیت

۳۸- کنترل استخراج سیستم خرید و ایجاد دارایی های در جریان تکمیل و قرار دادن ان در پرونده دائم

۳۹- استخراج تعهدات سرمایه ای به شرح زیر:

مبلغ قرارداد – هزینه های انجام شده قطعی سرمایه ای = تعهدات سرمایه ای